Szkoły Ekonomiczno-Handlowe im. Macierzy Szkolnej w Gdańsku

Technikum nr 11
technik ekonomista, technik handlowiec
budynekPSH tn
Budynek Polskich Szkół Handlowych przy ul. Langgarten 80a

"Dziewczęta i chłopcy w czapkach koloru liliowego, z biało-czerwoną wypustką cieszyli się sympatią społeczeństwa polskiego, natomiast szykanowani byli przez szowinistów niemieckich. Podobnie zresztą jak liliowe czapki handlówki działały na niemieckich faszystów mundurki harcerskie." 

Mirosława Walicka

Macierz Szkolna w Gdańsku przywiązywała dużą wagę do rozwoju polskiego szkolnictwa średniego w Wolnym Mieście Gdańsku. 13 września 1926 r. Macierz Szkolna w Gdańsku otworzyła Polską Szkołę Handlową w budynku dawnego pruskiego kasyn oficerskiego 128 pułku piechoty. Lokal wykupił zamożny przemysłowiec z Łodzi, Edward Heiman-Jarecki, i podarował go Macierzy Szkolnej w Gdańsku z wyraźnym warunkiem "użytkowania tej nieruchomości wyłącznie na cele polskiego szkolnictwa handlowego". Dyrektorem szkoły został Marian Seredyński.

Oferta kształcenia w Polskich Szkołach Handlowych

ogloszenie1926Trzyletnia Polska Szkoła Handlowa

Aby podjąć naukę w trzyletniej szkole handlowej, należało ukończyć siedem klas szkoły powszechnej lub 4 klasy gimnazjalne.

Początkowo okres nauki w szkole miał trwać 2 lata, jednak z powodu słabej znajomości języka polskiego i niemieckiego u kandydatów dyrektor Marian Seredyński zdecydował się na wprowadzenie 3-letniego cyklu kształcenia.

Absolwenci Polskiej Szkoły Handlowej posiadali kwalifikacje pracowników pomocniczych z wykształceniem kupieckim dla polskich przedsiębiorstw handlowych działających na terenie Wolnego Miasta Gdańska.

Dwuletnia Wyższa Szkoła Handlowa

W 1929 r., gdy szkołę ukończyli pierwsi absolwenci z inicjatywy dyrektora Mariana Seredyńskiego otwarto dwuletnią Wyższą Szkołę Handlową. Przyjmowani byli absolwenci PSH oraz uczniowie po sześciu klasach gimnazjalnych.

Absolwenci Wyższej Szkoły Handlowej uzyskali kwalifikacje samodzielnych pracowników handlowych. Znajdowali zatrudnienie m.in. w bankach, firmach handlowych, przedsiębiorstwach spedycyjnych i ubezpieczeniowych, fabrykach.

Rozbudowa budynku szkolnego

Chętnych do podjęcia nauki w Polskich Szkołach Handlowych przybywało z roku na rok. Warunki lokalowe szkoły były trudne, konieczna była nauka na dwie zmiany. Niezbędne była więc powiększenie budynku szkolnego.

Macierz Szkolna w Gdańsku powołała Komitet Rozbudowy Szkoły. Edward Heiman-Jarecki po raz kolejny wspomógł Macierz Szkolną, finansując część kosztów budowy. Generalną rozbudowę budynku szkolnego według projektu łodzianina inż. Józefa Łęczyckiego rozpoczęto w 1930 r. Wykonania budowy podjęło się polskie przedsiębiorstwo budowlane Nikodema Kalinowskiego. W nowym gmachu powstało 11 sal lekcyjnych, gabinety do zajęć specjalistycznych, aula, sala gimnastyczna, jadalnia. Dzięki staraniom dyrektora Mariana Seredyńskiego szkoła została wyposażona w niezbędny sprzęt i pomoce dydaktyczne.

Organizacja roku szkolnego

Organizacja roku szkolnego w Wolnym Mieście Gdańsku odbiegała zasadniczo od przepisów obowiązujących w Polsce, natomiast była podobna do do rozkładu obowiązującego w szkolnictwie niemieckim. Rok szkolny rozpoczynał się teoretycznie 1 kwietnia i kończył 31 marca następnego roku. Był podzielony na cztery nierówne kwartały, dostosowane do świąt kościelnych.

I kwartał: tydzień po świętach Wielkiejnocy - ostatnia sobota czerwca
ferie letnie: lipiec
II kwartał:  poniedziałek po pierwszej niedzieli sierpnia - ostatnia sobota września
ferie jesienne: 2 tygodnie października
III kwartał:  połowa października - 22 grudnia
ferie zimowe: 23 grudnia - 6 stycznia
IV kwartał: 7 stycznia - tydzień przed świętami Wielkiejnocy
ferie wiosenne: święta Wielkiejnocy

Dostosowanie to było celowe, ponieważ umożliwiało uczniom narodowości polskiej, kształcącym się w szkołach niemieckich, kontynuowanie nauki w polskiej szkole. "Toczyła się walka o każdą duszę polską."

Edukacja

Podczas lekcji uczniowie zdobywali wiedzę i umiejętności, niezbędne do podjęcia pracy po ukończeniu szkoły.

I 34 A tn
Podczas lekcji
z tyłu: prof. Alf Liczmański
wśród uczennic: Pehukówna, Strugalanka, Torlińska, G. Zielińska, E. Toszanka, E. Daumówna, M. Rompczykówna, K. Tysarczyk, J. Lewalska, M. Fuhrmannówna, H. Ullerówna, H. Mielewska, K. Cherchowska, H. Schmidtówna, W. Styrbicka, H. Cielepianka, H. Brillowska
 
Poziom nauczania był bardzo wysoki. Wielu nauczycieli posiadało stopień naukowy doktora. Niektórzy z nich byli autorami podręczników.

podrecznik tn
 podrecznik1 tn
Podręcznik do księgowości autorstwa prof. dr. Jana Madeya oraz prof. Feliksa Kalewskiego  Podręcznik do prawoznawstwa autorstwa prof. dr. Szczepana Pileckiego 
 Działalność pozalekcyjna

Uczniowie i nauczyciele angażowali się w zajęcia pozalekcyjne. Działały następujące organizacje uczniowskie:

  • Szkolne Koło Teatralne, nad którym opiekę sprawowała prof. Eugenia Adamczykowa; uczniowie-aktorzy swoimi przedstawieniami uświetniali uroczystości szkolne, występowali również na salach Stoczni, Dyrekcji Kolejowej, w Domu Polskim przy ul. Wałowej; ogromny sukces odniosło przedstawienie pt. "Panienka z okienka" Deotymy w reżyserii prof. Eugenii Adamczykowej 

I 29 A tn
Ostatnia scena z przedstawienia "Panienka z okienka"
wśród aktorów: Stiewe, Meyer, Plichta, Trieba, Rylski, Ożarowski, Groszewski, Augustyniak
I 48 B tn
Uroczystość poświęcenia sztandaru drużyn harcerskich Nowego Portu, zorganizowana przez Koło Przyjaciół Harcerstwa
II 14 B tn
Szkolna Kasa Oszczędności
  • Bratnia Pomoc, działająca również pod kierunkiem prof. Feliksa Kalewskiego; jednym z zadań Bratniaka było prowadzenie szkolnego sklepiku

II 12 A tn
Wydawanie herbaty w bufecie szkolnym
I 38 B tn
Wycieczka członków Związku Absolwentów PSH do Kartuz
pierwszy z prawej: dyr. Marian Seredyński
wśród absolwentów: W. Zdebówna, R. Siemieniecki, H. Siemieniecka, E. Woźniakówna

Organizowano także:

  • wycieczki do Polski: Krakowa, Zakopanego, Poznania, Częstochowy

II 39 A tn
Wycieczka do Krakowa
 
II 16 A tn
Wycieczka na Jasną Górę w Częstochowie
pierwszy z prawej: prof. Feliks Kalewski
 
II 09 A tn
Przed gmachem Opery w Poznaniu, kl. II WSH
wśród uczniów: prof. Maria Ostrowska
  • spacery ulicami Gdańska, podczas których prof. dr Marian Pelczar, miłośnik polskich zabytków, oprowadzał uczniów zainteresowanych historią miasta

I 27 B tn
Podczas spaceru po Gdańsku, kl. I WSH przy pomniku Neptuna
wśród uczniów: Schwinke, Gdańcówna, Herbert, Lewicki, Henryk Apanasowicz, Góra, Brzeski, Zielątkiewiczówna, Aplerówna, Sikorska, Jaglanka, Zieliński

Sport

Uczniowie Polskich Szkół Handlowych byli aktywnymi sportowcami. Chętnie uczestniczyli w zajęciach wychowania fizycznego, prowadzonych przez olimpijczyka prof. Feliksa Malanowskiegoprof. Alfonsa Żurka oraz prof. Marię Ostrowską. Brali udział również w pozaszkolnych rozgrywkach sportowych. 11 września 1938 r. podczas Dnia Wychowania Fizycznego Młodzieży w Gdańsku, zorganizowanego przez Klub Sportowy "Gedania" uczniowie PSH rywalizowali z młodzieżą innych polskich szkół średnich i sportowcami zrzeszonymi w organizacjach. Reprezentanci Polskich Szkół Handlowych zajęli wysokie - 2. miejsce w ogólnej klasyfikacji (startowało 13 reprezentacji), co potwierdziło wysoki poziom usportowienia młodzieży PSH.

 II 14 A tn
Trening siatkówki na boisku Klubu Sportowego "Gedania" we Wrzeszczu 

Harcerstwo

Ogromną rolę w życiu Uczniów i Nauczycieli PSH odgrywało polskie harcerstwo. Młodzież uczestniczyła w zbiórkach, obozach i zlotach harcerskich. Nauczyciele, określani jako "wielcy przyjaciele harcerzy", byli opiekunami drużyn, komendantami Hufców, Chorągwi, przewodniczącymi Kół Przyjaciół Harcerstwa, redaktorami pisma "Zewie", propagującego idee harcerskie. Dla polskiego harcerstwa w Wolnym Mieście Gdańsku szczególnie zasłużyli się:

I 37 A tn
Męska Drużyna Harcerska Polskich Szkół Handlowych przed gmachem DOKP w Gdańsku
wśród harcerzy: prof. Alf Liczmański, prof. Alfons Żurek
z rozpoznanych: Tadeusz Szymański, Hugon Gołębiewski, J. Kukliński, R. Harbasz, Spratek, Meller, H. Liedtke, F. Sierocki, B. Mach, J. Liedtke, Z. Słupski, F. Szafarkiewicz, Z. Hennig, Z. Padan, H. Szafarkiewicz
 II 24 A tn
Druhny żeńskiej Drużyny Morskiej w czasie wizyty na "Zawiszy Czarnym" w Gdyni
siedzą na bukszprycie: B. Rutkowska, I. Pałanówna, A. Colbówna, H. Orczykowska, J. Tuleńska, M. Bonczkowska, A. Sitowska, W. Bieszkówna
 I 36 A tn
Wycieczka harcerska na Polanę Redłowską, kl. II i III PSH
 I 37 B tn
Obóz harcerski w Lipowej k. Żywca
z rozpoznanych: Tadeusz Szymański, Hugon Gołębiewski, Herbert Januszewski, Franciszek Formella, B. Reyman 

Organizacje polonijne

Poza murami szkolnymi Uczniowie oraz Nauczyciele uczestniczyli w życiu społecznym Polonii gdańskiej. Nauczyciele Polskich Szkół Handlowych jako aktywni działacze polonijni byli członkami organizacji:

Niektórzy Nauczyciele byli redaktorami polskich czasopism i gazet wydawanych na terenie Wolnego Miasta Gdańska: "Rocznik Gdański", "Gazeta Gdańska", "Gryf", "Prąd". 

Poświęcili swoje życie

Patriotyczna działalność, pielęgnowanie polskości i piękna postawa Uczniów oraz Nauczycieli Polskich Szkół Handlowych, szykanowanych przez szowinistów niemieckich była bardzo ryzykowna. Uczennica Anna Hellak wspomina: "Z polską liliową czapką na głowie niełatwo było przejść drogę do szkoły."  Mimo trudności, jakim musieli sprostać Polacy mieszkający w Wolnym Mieście Gdańsku, zawsze pamiętali, że są Polakami i potwierdzali to swoją postawą. Ta bogata i piękna historia została brutalnie przerwana przez wybuch II wojny światowej. Wielu Uczniów i Nauczycieli zginęło podczas egzekucji w hitlerowskim obozie koncentracyjnym Stutthof, podczas masowych mordów w Lesie Piaśnickim. Niektórym, uwięzionym w obozach Stutthof i Auschwitz udało się doczekać wyzwolenia. Inni zostali śmiertelnie skatowani, część z nich zginęła w niewyjaśnionych okolicznościach.

grobypiasnica1 tn grobyzaspa tn
Jedna z 26 masowych mogił upamiętniająca zamordowanych w Lesie Piaśnickim  Groby rozstrzelanych w hitlerowskim obozie koncentracyjnym Stutthoff 

Pamiętajmy...

Jako spadkobiercy przedwojennej tradycji Polskich Szkół Handlowych Macierzy Szkolnej w Gdańsku mamy obowiązek i chcemy pamiętać o Uczniach i Nauczycielach, którzy poświęcili swoje życie w walce o polskość Gdańska. Nasza działalność pod hasłem: "Śladami Nauczycieli Polskich Szkół Handlowych..."  ma na celu upamiętnienie wszystkich, którzy w tamtych latach podporządkowali swoje życie jednej, najważniejszej dla nich sprawie... Odwiedzamy miejsca, w których zginęły i w których spoczywają Osoby związane z Polskimi Szkołami Handlowymi. Podczas szkolnych uroczystości nie zapominamy o Nich.

pamietamy2 tn pamietamy1 tn
Składamy kwiaty w miejscu pamięci w obozie koncentracyjnym Stutthof  Odwiedzamy grób dyrektora Mariana Seredyńskiego 

 

21 października 2016 r. uroczyście obchodziliśmy Jubileusz 90-lecia powstania Polskich Szkół Handlowych.

jubileusz 90 1

 


Opracowanie: Donata Kucal
 
Bibliografia:
Danielewicz G., Koprowska M., Walicka M.: Polki w Wolnym Mieście Gdańsku, Gdańsk, 1985.
Danielewicz G.: W kręgu Polonii gdańskiej, Gdańsk, 1996.
Kaliszczyk M.: Polskie Szkoły Handlowe w Wolnym Mieście Gdańsku, Gdańsk, 1988.
Kubik K.: Macierz Szkolna w Gdańsku 1921-1939 [w:] Potocki S.: Studia z dziejów Gdańska 1918-1939, Gdańsk, 1975.
Polak H.: Szkolnictwo i oświata polska w Wolnym Mieście Gdańsku 1920-1939, Gdańsk, 1978.
Radys B.: Był taki Krąg Seniorów - Krąg Harcerzy Wolnego Miasta Gdańska.
Stępniak H.: Ludność polska w Wolnym Mieście Gdańsku, Gdańsk, 1991.
Szuca W.: Życie i działalność syna zaborskiej ziemi Michała Szucy, Brusy, 2000.
Woźniak R.: Harcerstwo polskie w Wolnym Mieście Gdańsku 1920-1939, Warszawa, 1977.
Ilustrowany przewodnik po Gdańsku, Gdańsk, 1927.

moodle logo

Ranking Perspektywy 2017

oferta

goal

Reforma

BO

Jubileusz 90-lecia naszej szkoły

jubileusz 90 1

JSN Epic template designed by JoomlaShine.com